🔳 در سال ۲۰۰۴ کشف مهمی صورت گرفت که پرتوی تازهای به مسئلهی گذار از ماهی به چهارپا افکند. فسیلِ سه جانور در سنگهای دورهی دونین (از ۴۱۹ تا ۳۵۸ میلیون سال قبل) واقع در مناطق قطبیِ کانادا به دست آمد که از یک سو به ماهیها شبیهاند (آبشش، پولک، جمجمهی آیرودینامیک)، ولی از سوی دیگر مشخصههای چهارپایان را دارند (اندامهای حرکتی قدرتمند شامل مچ چرخان دست و مفاصل مچِ پا، گردن متحرک و دندههایِ نگهدارندهی وزن جانور). این موجود که نامش را تیکتالیک نهادند کاملاً پیداست که میتوانسته است از آب بیرون بیاید، خودش را به خشکی بکشاند، و تا زمانی که به آبگیر دیگری برسد، هوا تنفس کند.
🔳 این فسیلها پس از حدود پنج سال کاوش در جنوب جزیرهی اِلِسمِر واقع در مناطق شمالی و یخزدهی کانادا، در فاصلۀ ۱۶۰۰ کیلومتری از قطب شمال، کشف شدند. متخصصان آمادهسازی فسیلها دو سال کار کردند تا توانستند آنها را از سنگ و خاکی که طی ۳۷۵ میلیون سال به آنها چسبیده بود بپیرایند. در سال ۲۰۰۶ و با مقالهای که سه عضو پروژهی اکتشاف در نشریهی نیچر بهچاپ رساندند جهان از این فسیل مهم و ارزشمند آگاهی یافت.
🔳 تیکتالیک را در واقع باید قافلهسالار سومین یورش موجودات زندهی ساکن آب به خشکی قلمداد کرد (پیش از آن گیاهان و بندپایان وارد خشکی شده بودند)، و از این نظر جد تمامی جانوران خشکی است که از آن زمان به بعد در خشکی پدید آمدند، به تکامل رسیدند و تکثیر شدند (از جمله دایناسورها و انسانها).
🔳 نیل شوبین، استاد دیرینهشناسی و زیستشناسی تکاملی دانشگاه شیکاگو و یکی از سه عضو اصلی پروژهی اکتشافِ فسیل تیکتالیک، گزارش این اکتشاف مهم را به همراه تحلیلهای آناتومیکِ مفصل و آموزنده در قالب کتابی خواندنی با عنوان «ماهی درونی شما؛ سفری در تاریخ سه میلیارد و پانصد میلیون سالهی بدن انسان» در سال ۲۰۰۸ به چاپ رساند:
Neil Shubin/ Your Inner Fish /Pantheon Books/ New York/ 2008
▫️«تیکتالیک» از زبان ساکنان محلی ناحیهی اکتشاف گرفته شده و به معنی «ماهیِ بزرگِ آبِ شیرین» است.
کتاب فوق دو بار به فارسی ترجمه شده است:
◽️ماهی درونی شما/ نیل شوبین/ترجمهی نیلوفر فشنگساز/انتشارات خانه زیستشناسی/۱۳۹۲، ویراست دوم ۱۳۹۶
◽️ماهی درونی شما/ نیل شوبین/ ترجمهی محمدرضا توکلی صابری/ انتشارات معین/ ۱۴۰۰
- عبدالرضا شهبازی
@dirinenegar
>>Click here to continue<<